Дарагі брат, дарагая сястра!
Як ты молішся?
Падумай, як адказаць на такое пытанне? Якія першыя думкі прыходзяць у галаву?
Часам задаю такое пытанне людзям. Адказы бываюць рознымі: хтосьці адказвае, якія малітвы чытае раніцай, якія вечарам, хтосьці кажа, як часта, як доўга моліцца, хтосьці не ведае, што сказаць… Варта сёння задумацца – як я малюся? Ці сапраўды ў гэтым пытанні ідзе гаворка пра формулы малітоўныя?
А як маліўся Езус?
Сённяшняе Евангелле – гэта быццам падслухоўванне вельмі асабістага размовы, прычым не каго-небудзь, а размовы Бога, размовы паміж Асобамі Найсвяцейшай Тройцы. Падслухоўваем, як Езус размаўляе з Айцом. Хоць чуем толькі Езуса, але з Яго слоў мы разумеем, што кажа і Айцец.
Як моліцца Езус?
Ён размаўляе з Айцом. Гэта вельмі глыбокі, асабісты размов.
Калі мы гаворым, думаем пра нашу малітву, ці ж першае, што прыходзіць у галаву, гэта тое, што малітва – гэта мой асабісты размов з Айцом?
Езус часта кажа слова «праславіць»: «Ойча! прыйшла гадзіна, праслаў Сына Твайго, каб і Сын Твой праславіў Цябе»; «Я праславіў Цябе на зямлі. А цяпер праслаў Мяне Ты, Ойча».
Што значыць праславіць, праслаўляць? Зрабіць слаўным, вядомым, вялікім, знакамітым. Уздаваць хвалу, узносіць. Гэта таксама захапляцца, хваліць.
Езус распавёў пра Айца, зрабіў Яго вялікім на зямлі, зрабіў вядомым. Больш людзей пазнала Айца – Бога, больш людзей пачало Яго разумець і пакланяцца Яму.
Гэта таксама і наша задача – праслаўляць Бога – так дзейнічаць, гаварыць, паводзіць сябе, каб больш людзей пазнала Бога, больш людзей пакланялася Богу, звярталася да Бога. Мы павінны «рабіць Бога вядомым». Мы Богу нічога не можам даць, Ён дасканалы. Нашы малітвы, словы і дзеянні нічога Яму даць больш не могуць, не могуць зрабіць Яго больш вялікім. Усё, што мы можам зрабіць – гэта тое, каб больш людзей ведала, усведамляла Яго веліч, Яго славу, Яго дабрыню, любоў, Яго прысутнасць. Каб больш людзей верыла і пакланялася Яму.
Ці ёсць у нашай малітоўнай практыцы такая малітва, калі мы праслаўляем Бога? Калі мы захапляемся Яго веліччу, калі мы заўважаем Яго дабрыню, хвалім, славім Яго, калі мы гаворым пра Яго славу? А можа мы на малітве, хоць і звяртаемся да Бога, але гаворым і думаем толькі пра сябе?
Езус праслаўляе Айца, кажа пра тое, што Яго праславіў, і ў словах Езуса бачым, што таксама і Айцец праславіў Сына.
Малітва Езуса – гэта асабістае зносіны Айца і Сына. Гэта прыклад, узор зносін. Мы таксама так зносімся? Ці ўмеем мы ў зносінах, чалавечых зносінах праслаўляць – а значыць хваліць, заўважаць дабро іншага чалавека, захапляцца іншым чалавекам?
Як часта муж у сваіх словах праслаўляе – хваліць сваю жонку? Як часта захапляецца, заўважае дабро, прыгажосць, таленты, мудрасць сваёй жонкі? І, натуральна, жонка мужа таксама.
Як часта бацькі захапляюцца сваімі дзецьмі і праслаўляюць іх. Вядома, не так, каб хваліць без усялякіх падстаў, хваліць, каб хваліць (так можна і распесціць дзяцей), але, калі рэальна дзіця зрабіла нешта добрае, чаму б гэтага не заўважыць, не паказаць усім вакол, не захапіцца гэтым. Некаторыя, ужо дарослыя людзі кажуць: бацька ні разу мяне не пахваліў, нічога добрага пра мяне ніколі не казаў. Пастаянна крытыкаваў, рабіў заўвагі. Як часта жонка пра свайго мужа ці муж пра жонку кажуць толькі дрэннае. Можа варта ў зносіны ўключыць і праслаўленне, як гэта рабіў Езус у зносінах з Айцом?
У малітве Езуса чуем таксама: «Я праславіў Цябе на зямлі, выканаў справу, якую Ты даручыў Мне зрабіць». Бачым у гэтых словах вялікае паслухмянасць Сына, вернасць Сына. Ён паказвае справу, якую даручыў Яму Айцец, і Сын усё зрабіў.
І далей Езус кажа пра тых, хто адкрыў сэрца, хто паверыў, хто паслухаў Яго і пайшоў за Ім. «Яны захавалі слова Тваё. Цяпер зразумелі яны, што ўсё, што Ты даў Мне, ад Цябе ёсць. Бо словы, якія Ты даў Мне, Я перадаў ім, і яны прынялі, і зразумелі сапраўды, што Я выйшаў ад Цябе, і ўверылі, што Ты паслаў Мяне».
І далей Езус моліцца за іх – за нас: «Я пра іх малю: не пра ўвесь свет малю, але пра тых, якіх Ты даў Мне, таму што яны Твае».
Цікава, што Езус не моліцца за ўвесь свет, за ўсіх людзей, а моліцца за тых, хто ўверыў, хто захаваў слова, зразумеў, за тых, хто адкрыў сваё сэрца і паверыў у Езуса. Канкрэтная малітва за канкрэтных людзей. Езус ведае, за каго маліцца і пра што прасіць.
Часам мы ў нашых малітвах не ведаем, пра што просім. Калі чытаем на Імшы малітву верных, хто ведае, пра што мы просім? І мы часам молімся нейкімі агульнымі фразамі, не да канца разумеючы, пра што мы гаворым, але затое прыгожа і ўзвышана гэта гучыць. Езус не моліцца за ўвесь свет, Ён моліцца за канкрэтных людзей, якія паверылі, якія – Яго, якія – Айца.
У канцы Езус кажа: «усё Маё Тваё, і Тваё Маё». Ці могуць так сказаць супругі? Ці могуць так сказаць добрыя сябры? Ці ж можа ўвесь час падкрэсліваем, што гэта маё і толькі маё?
Так моліцца Езус. А як моляцца Яго вучні пасля таго, як Ён узнёсся на неба?
Чуем сёння ў Першым чытанні, што яны вярнуліся ў Ерузалем, у Святліцу, пасля Яго Узнясення, і што – «усе яны аднадушна знаходзіліся ў малітве і маленні».
Што гэта значыць? Яны маліліся аднадушна – адна душа, адно сэрца, маліліся ўсе разам. Гэта таксама для нас добры прыклад. Мы часам кажам – я люблю маліцца наадзіноце, калі нікога няма. Тады магу засяродзіцца… Так, гэта таксама важна. Але важна, каб мы таксама маліліся разам, каб сям’я малілася разам, каб супольнасць малілася разам, каб Касцёл маліўся разам… Малітва аднадушная.
І чытаем, што яны знаходзіліся ў малітве. Яны не прачыталі малітву – яны знаходзіліся ў малітве. Гэта кажа пра нейкую працягласць малітвы, пра пастаянства ў малітве. Ці можам і мы сказаць, што і мы знаходзімся ў малітве?
Калі маліўся Езус? Калі маліліся вучні?
Езус маліўся падчас Тайнай Вячэры, напярэдадні Сваёй смерці. Не толькі тады маліўся, але пра гэту малітву мы чуем сёння.
Калі маліліся вучні? Калі вярнуліся пасля Узнясення Езуса.
Усё гэта вельмі важныя і цяжкія моманты, калі Езус адчувае наступаючыя пакуты, калі вучні не ведаюць, што рабіць пасля таго, як папрасціліся з Езусам.
І мы, калі не ведаем, што рабіць, як жыць, калі нам вельмі цяжка, страшна, чаму б і нам у такі момант не звярнуцца да малітвы, чаму б і нам не знаходзіцца ў малітве? Чаму б не маліцца разам, аднадушна?
Малітва – гэта размова, гэта зносіны, зносіны вельмі асабістыя, шчырыя, глыбокія…
Так молішся? Так выглядае твая малітва? Твая малітва – гэта таксама зносіны з Айцом, з Сябрам, з Богам? Ці ты малітвы чытаеш, не ўнікаючы, з кім і пра што размаўляеш? Можа наша малітва больш нагадвае ўрок літаратуры ў школе, калі нам трэба прыгожа прачытаць вершык.
Чаму Дух Святы не сышоў адразу пасля Узнясення? Чаму трэба было чакаць столькі дзён? Мае сэнс час чакання, знаходжання ў малітве, якая дапамагае падрыхтавацца. Мае сэнс падрыхтоўка да Хросту, да першай Камуніі… Мае сэнс, каб, знаходзячыся ў малітве, у аднадушнай малітве, падрыхтаваць сэрца для гэтай асаблівай сустрэчы.
І як адкажаш на пытанне – як ты молішся?
Дух Святы, прыйдзі! Навучы нас маліцца…